Televizyonun Çocuk Üzerindeki Etkileri

0

Belki son derece masum bir “boş zaman geçirme aracı” olarak gördüğünüz televizyonun, aslında hiç de masum olmadığını öğrenseniz, ne yaparsınız? Mesela çocuğunuzun insanlarla ilişki kurmasını ve göz teması kurabilmesiniz zorlaştırdığını? Ya da derslerindeki başarısını tepetaklak ettiğini? Dil gelişimini gerilettiğini? Tüm bunlar size ürkütücü geliyorsa, televizyonun çocuklar üzerindeki etkilerini ciddiye almanızı öneririm.

Televizyonun 0-3 Yaş Grubundaki Çocuklara Etkileri

Üç yaşından önce çocuklara televizyon izletmenin çok ciddi sorunlara yol açtığı artık bilinen bir gerçek. Televizyon, bu gelişim dönemindeki bir çocuğun ihtiyacı olan ve hayatında yer etmesi gereken en son şey bile değildir. Bu yaş grubundaki çocukların duygusal ve psikolojik olarak doyuma ulaşması onların ileriki yaşamlarında mutlu ve sağlıklı bireyler olmasının temelidir. O yüzden 0-3 yaş dönemindeki bir çocuğun kendisiyle konuşulmasına, kucağa alınmaya, bedensel temasa (özellikle de anne ile), kendisi ile bol bol oyun oynanmasına ve dışarıya çıkarılıp doğayı tanımaya ihtiyacı vardır. Tüm bunları, vakit bulamamak, çalışmak ve benzeri başka nedenlerle ihmal ederek televizyona “elektronik bakıcı” misyonu yükleyen ve her fırsatta çocuklarını televizyonun karşısına oturtarak onu “oyalayan” anne babalar, büyük sorunlar için kendi elleri ile davetiye hazırlarlar.

Çünkü televizyon çocuğa sosyal ortamın kazandırdığı hiçbir yetiyi kazandıramaz. İnsanları gözlemlemek, duygusal uyaranları fark etmek ve bunlara cevap vermek çocuğun gelişimi için şarttır. Ancak son derece pasif bir eylem olan televizyon izleme esnasında çocuğun bir şey öğrenmesi mümkün değildir. Böylesine pasif ve gereksiz bir nesnenin karşısında, gerek duygusal gerekse sosyal uyarıdan uzak, sevgi,ilgi görmeden ve bağlandığı kişiyle (annenin olmadığı durumlarda aile büyüğü ya da bakıcı olbilir) iletişim kurmadan, konuşmasına,gülümsemesine, çıkardığı cevap alamadan oturan bir çocuğun sağlılı bir psikososyal gelişim göstermesi beklenemez.

0-3 yaş döneminde, günlük bir saatin üzerinde televizyon izleyen çocukta iletişim ve etkileşim bozukluğu gibi psikososyal fonksiyonların gelişiminde gecikme ve/veya yetersizlikler gözlemlenir. Tüm bunlar göz önüne alındığında, sevgiye ve duygusal ilgiye en çok ihtiyaç duyduğu dönemde, bunlara sahip olmak ve bağlandığı yani kendisiyle ilgilenen kişiyle birlikte vakit geçirmek bir çocuk için en doğrusudur.

Bu yaş aralığında uzun süre ve aşırı yoğunlukta televizyon izleyen çocuklarda -başka nedenlerin varlığı da söz konusu ise- birtakım psikiyatrik tablolar ortaya çıkabilir. Bunlar arasında,

-Etrafa karşı ilgisizlik

– Sesli uyaranlara tepkisizlik

– Göz teması kurmama

– Duygusal ve sosyal iletişimde gecikme

– İçe kapanma, kendi kendine sallanma

– Konuşmada gecikme ve/veya cümle kurmama ve daha fazlası görülebilir.

Televizyonun 4-7 Yaş Grubundaki Çocuklara Etkileri

Çocuğun gelişim dönemleri incelendiğinde bu dönem içinde çok önemli adımların atıldığını söylemek mümkündür.0-3 yaş döneminde olduğu gibi çocuğun gelişimi bu dönemde de hız kaybetmeden devam eder. Bu dönem içinde anne baba, arkadaş ve benzeri sosyal çevreler ile etkileşim artış gösterir ve çocuğun iletişim biçimde erişkinlere uyum sağlayabilecek düzeye ulaşmıştır. Hem dilsel gelişimde hem de motor gelişimde ciddi aşamalar kat edilmiştir.  Bu dönemde çocuğun yaşadığı etkilenmeler, hayat boyu çok büyük önem taşımaktadır.

Televizyon izleme süresinin olması gerekenden yoğun olması, çocuğun gerek dilsel gerekse sosyal gelişiminde birtakım sıkıntılara yol açabilir. Çünkü soyut düşünce sisteminin henüz gelişmediği bu dönemde çocuklar televizyonda her gördüklerini somut olarak algılar ve yorumlarlar. Bu, çizgi filmler de olabilir, izlediği filmlerin sahneleri de… Bu da izlediği her şeyi canlandırmaya çalışmasına neden olabilir. Öte yandan çocuğun henüz açık olan bilinçaltında şiddet ve cinsellik gibi hassas konuların ne şekilde yer edeceği de belirsiz olduğundan bu noktada da özenli olmak gerekir. Fazla televizyon izlemek, çocukta çeşitli korkular (fobiler), uyku bozuklukları,kaygı bozuklukları, yalnız kalmaktan korkma duygularının ortaya çıkmasına neden olur.

Kısa vadede de uzun ve de uygunsuz saatlerde televizyon izlemek çocukta uyku düzeni ve ritminin bozulmasına,motivasyon kaybına ve bu nedenle de kazanacağı motor becerilerde yetersizliğe neden olur. Bu dönemde büyük önem taşıyan fiziksel aktivite ve enerji boşaltımı da televizyon tarafından engellenir.

Televizyonun 7-12 Yaş Grubundaki Çocuklara Etkileri

Bu yaş grubunda yer alan çocuklar eğitim ortamı içinde bulunan çocuklardır. Bu, televizyonun eğitim amaçlı kullanımının sağlanabileceği anlamına de gelir. Soyut düşüncenin artık geliştiği bu dönemde, çocuklar televizyonda izledikleri görüntülerden yetişkinlerle aynı düzeyde etkilenirler. Ancak bu yaş grubunda da televizyonda şiddet,korku,gerilim ve cinsellik içeren programlar, çocuğun gelişimi için hala sakıncalıdır.Öte yandan televizyonun iletişim ve sosyal gelişim  üzerindeki etkileri 0-3 yaş ya da 4-7 yaş grubundaki çocuklarda olduğu kadar yüksek bir olumsuzluk içermez.

7-12 yaş grubundaki çocuklar söz konusu olduğunda,ders ve okul saatlerinin önceliği önem kazanır ve televizyon izleme planının bu önceliğe göre yapılması gerekir. Eğer bu yapılmaz ve televizyon izlemede aşırılığa gidilirse, çocuğun sosyal etkinliklerinde, okul başarısında, arkadaş ilişkilerinde ve yaşına uygun yetenekleri kazanmasında problemler yaşanabilir.


Paylaş.

About Author

Aile danışmanı. İletişim ve sosyoloji eğitiminden sonra psikoloji eğitimi alıp aile ve çocuk psikolojisi üzerine çalışmaya başladı. Üç kız ve bir erkek çocuk annesi. Sakarya'da yaşıyor.

Comments are closed.