Olaylar ve Duygular Hafızaya Birlikte Depo Edilir

0

Mutlu bir ruh halindeyken hafızamıza olumlu olayları depolamaya eğilimliyizdir. Mutsuz bir ruh halindeyken ise hafızamıza olumsuz olayları depolarız. Ruh durumumuzla örtüşen bilgilere daha çok dikkat ederiz.  Olaylar ve duygular hafızaya birlikte depolanır. Mutluyken mutlu zamanların anılarını hatırlamamız daha kolaydır. Mutsuzken ise, mutsuz olayların anılarını hatırlarız.

1950’ler hafıza çalışmalarına ilginin yeniden canlanmasına tanıklık etmiş. Bilginin nasıl seçildiğini, düzenlendiğini, saklandığını ve bulup geri alındığını açıklamak için kısa ve uzun dönem hafızanın giderek karmaşık modelleri geliştirilmiştir. Bu modellerle, anıların unutulma ve bozulma yöntemleri de tanımlanmıştır.

 

Hafıza ve Ruh Hali

1970’lerle birlikte öğrenme kuramı ve hafıza üzerine yoğunlaşan araştırmalar, neden bazı anıların daha iyi saklandıkları ve diğerlerinden daha kolay hatırlandıkları  konusuna kaymıştır. Psikolog Gordon Bower, duyguların hafıza üzerinde etki bıraktığını fark etmiştir. Bower, deneklerin farklı ruh hallerindeyken hatırlamalarını içeren deneyler yürütmüştür. Gordon H. Bower hakkında daha detaylı bilgi için;  http://en.wikipedia.org/wiki/Gordon_H._Bower

Ruh haline bağlı geri alma adını verdiği kuramı, kişinin mutsuzken öğrendiği bir şeyi, yine mutsuzken hatırlamasının daha kolay olduğunu söyler. Bower duygusal durumumuzla etrafımızda olanlar arasında bir bağ kurduğumuzu ve bu duygularla bilgilerin hafızada birlikte depolandığı sonucuna varmıştır.  Anıları hatırlarken ruh durumumuz, bu olayların olduğu zaman ki ruh durumumuzla aynı olduğunda hatırlamak daha kolaylaşmaktadır.

Bower aynı zamanda duyguların beynin depoladığı bilgilerin türünde de rol oynadığını keşfetmiştir. Mutlu olduğumuzda olumlu şeyleri fark ettiğimizi ve dolayısıyla hatırladığımızı, üzgün olduğumuzda ise olumsuz şeylerin dikkatimizi çektiğini ve hafızaya daha kolay işlendiklerini gözlemlemiştir ve mutsuz insanların acılı bir hikayenin detaylarını, onu okudukları sırada mutlu olanlara göre daha iyi hatırladıklarını bulmuştur. Buna ruhsal duruma uygun işleme adını verir ve özellikle sadece kelimeler ve gerçekleri değil olayları da içeren olaylar hafızanın duygularla ilişkili olduğu sonucuna varmıştır.

Olaylarla duygular birlikte saklanırlar ve biz anılarımızı, hem olayın olduğu andaki hem de onu hatırladığımız andaki ruh durumumuzla örtüştüğü zamanlarda en iyi hatırlarız.

Huzurlu bir tatili, mutlu bir ruh halinde olduğumuz zaman daha kolay hatırlarız. Tatilin kötü anıları unutulmaya daha yatkındır ya da sadece mutsuz olduğumuz durumlarda hatırlanır.

 

Flaş Bellek Duygusal Olaylarla Ateşlenir

1970’lerin sonunda Harward Üniversitesi Profesörlerinden Roger Brown, bellek olgusu üzerinde bir klasik oluşturacak Flaşbellek adındaki bir makaleye imza atar. Flaş bellek terimi, insanların şok edici bir olayı öğrendikleri anın oldukça ayrıntılı canlı bir kaydını yaptıkları özel bir tür otobiyografik anı için kullanılır.

Flaş bellekle Brown; çok ünlü birinin öldürülmesi, çok büyük bir deprem anı, geçirdiğiniz bir kaza vs, kültürel veya kişisel olarak önemli olayların, olayın ve bizim olayın ilk farkına vardığımız andaki koşulların kalıcı bir kaydını yaratan, özel bir biyolojik bellek mekanizmasının işleyişini tetiklediğini savunmaktadır. 19 Ağustos depreminde ya da 11 Eylül İkiz Kulelere saldırı gibi bir olayı duyduğumuz anda neredeyse şipşak bir fotoğraf gibi nerede, kimle ne yapıyor olduğumuzu gözümüzün önüne getirebiliriz. Roger Brown bu anıların canlı ve kalıcı olduklarını iddia eder. Ancak Ulric Neisser gibi araştırmacılar, Flaş Bellek kuramına karşı çıkarak, anıların kalıcılığının, olayın sonrasında birey ve dış dünya tarafından tekrar tekrar düşünüldüğünden (veya tekrarlandığından) böylece hafızada sürekli pekiştirildiğinden kaynaklandığını öne sürerler.


Paylaş.

About Author

Marmara Üniversitesi Arşivcilik Bölümünü dereceyle bitirdi, Koray Holding’te iş yaşamına İnsan Kaynakları alanında başladı, 3.5 yıl burada çalıştıktan sonra, Turkcell İnsan Kaynakları Ekibinde öncelikle 3 yıl Turkcell Akademi’nin kuruluş çalışmalarında bulundu, daha sonra İşealım Ekibine geçti, 4 yıl burada görev yaptıktan sonra Organizasyonel Gelişim ve Değişim Ekibinde 1 yıl çalıştı ve Turkcell’den ayrılarak Nortel Networks İnsan Kaynakları Müdürü olarak, Vodafone Türkiye İşeAlım Müdürü olarak çalıştı. Halen Türkiye’nin ilk ve tek bağımsız otomotiv dizayn şirketi olan Hexagon Studio’da IK ve İdari İşler Müdürü olarak çalışmaktadır. PERYÖN (Personel Yönetimi Derneği) üyesidir. İngilizce, Osmanlıca, Farsça bilmektedir. Çalışmanın dışında kalan zamanlarında kitap okumak ve spor yapmak en çok vakit harcadığı alanlardır.

Comments are closed.