Sosyal Medya Sıklıkla Yapılan Yazım Hataları

0

Facebook ve Twitter gibi erişimi kolay kullanımı keyifli sosyal medya siteleri, yazıyı ve dolayısıyla yazım kurallarını öne çıkardı. Kimse kimseden edebiyat parçalamasını istemiyor ama bazı yazım hataları ve anlamsız cümleler iletişimi aksatıyor.

Öncelikle uzun cümleler kullanmak zorunda değiliz, sosyal medyada. Kısa ve öz, anlaşılır ve eğlenceli. Ama bu yazım kültürünün bir üst seviyesi bu konuda ciddi bir eğitime değil ama bol bol kitap okumaya ihtiyacımız var diyerek, bu faslı kapatalım.

Ciddi içeriklere sahip web sitelerinde ciddi kişilere ait imzalarla yayınlanan yazılarda bile okuyanı şaşırtan yazım hataları görebiliyoruz ama bazı yazım kuralları var ki, mutlaka bilinmeli ve çok önemli.

Özellikle sosyal medyada tekrarlanan yazım hataları yazanın karizmasını fena çiziyor. Herhalde Osmanlıca harflerden Latin alfabesine geçişte bu kadar zorlanılmadı; insanlar ‘de da” kuralını öğrenmemekte çok ısrarlı. Neden ‘yalnız’ dememiz gereken yerde ‘yanlız’ ‘Yanlış’ dememiz gereken yerde “Yalnış” diyoruz. Neden ‘bir takım’ın bir futbol ya da elbise takımını ama ‘birtakımın’ ‘bazı’ anlamına geldiğini es geçiyoruz.

‘Yalnız’ ‘yalın’ kökünden türer, ‘Yanlış’ ise ‘Yanılış’tan. Belki bu aradaki farkı anlatmak için yararlı olabilir.

Bir de ‘bağzı’ ve ‘Bağzen’ var ki doğrusu “Bazı’ ve ‘bazen’dir. ‘Eşofman’a ‘eşortman’ demenin ise yanlış da olsa bir mantığı aslında. ‘Şort’ direkt giyilen o spor giysisine atıfta bulunuyor çünkü. Yeri gelmişken, ‘direkt’ yerine ‘direk’ denmesi de çok yaygın yapılan bir yanlış. Evet, ‘direkt’ Türkçe bir kelime değil ama ‘direkt’ denilmesi gereken yerde ‘direk’ denilmesi biraz komik oluyor.

‘Felan’ kelimesinin de doğrusu ‘Falan’dır ancak biz ‘Falan’ı bile çok kullanma yanlısı değiliz; ‘vesaire’ daha hoş duruyor, ama tercih size kalmış tabii.

‘Tabii’ demişken ‘Tabi’nin de yanlış olduğunu belirtelim.

Mobil iletişimle birlikte hayatımızda vazgeçilmez bir yer edinen ‘Şarj’ aleti yerine ‘Şarz’ aleti demek de sıkça yapılan yanlışlıklardan. Bazıları ‘Şarz’ yerine ‘Şarj’ derken seslerinin aldığı yayvan ya da başka bir yoruma göre efemine tondan rahatsız oluyor, ama en azından Facebook’ta vs yazarken ‘Şarj’ demek size itibar kazandıracaktır emin olun…

Bu arada “Hiçbir şey”, “Hiç bir şey” yazmak kadar kötü değil emin olun, yani sosyal medyada. “Herhangi bir şey” ise yazarken dikkat edilmesi gereken kurallardan biri; bazen “Herhangibir şey” gibi kullanımlara rastlayabiliyoruz. Bir de ‘Rastlamak’ doğru ‘Raslamak’ yanlış, hemen belirtelim. 🙂

Bir kelimeye “de da”yı eklediğinizde “Onda, onun üzerinde, ona ait” gibi anlamlarla oluşuyorsa hiç korkmayın rahatça kelimeye ekleyin. Fakat “de da” eklediğiniz kelime “O bile, o dahil olmak üzere, bir dahakine” gibi anlamlar oluşuyorsa ve böyle bir anlam yaratmak istiyorsanız, “de da”yı ayrı yazın. Zor bir kullanım gibi görünüyor ve açıkçası biz de çok satan yerli kitapların yazarlarının bile bu hatayı sıklıkla yaptığını görünce hayrete düşüyoruz, demek istediğimiz şu: Bu kural çok önemli ama çok basit.

‘Ki’ eki yanlış kullanılan bir başka ek. Örneğin, “Onda ki” ile “Ondaki” arasında çok büyük bir anlam farkı var. Eğer -ki ekini kullanacağınız kelime o kelimeyle biten önceki sözü ya da sözcüğü açıklayacak nitelikte ise ayırınız. Fakat –ki eki “Ondaki, onunki gibi’ bir sahiplik ya da ‘bir dahaki’ gibi bir zaman belirtiyorsa birleştiriniz.

Ve tabii genç ve hatta hızlı bir şekilde değişen bir dil konuştuğumuz için henüz nasıl yazılacağına karar verilememiş kelimeler var. Bu kelimelerin farklı birkaç kullanımı doğru sayılabiliyor. Örneğin, “Ağabey” yerine “Abi” yazmak en azından sosyal medyada çok yanlış olmayacaktır. (Mesela Orhan Pamuk, ‘ağbi’ yazar.) Ya da babamızın ablası için “Hala” derken, süre giden bir durumu belirtmek için kullanılan “Hâlâ”nın yerine de “Hala” yazmak yanlış değil, çünkü bu biraz klavye tekniğiyle ilgili.

Amacımız siz dahil kimseye ukalalık (‘Ukela’ değil :)) yapmak değil kuşkusuz. Artık her yere bir şeyler yazıyoruz, Facebook’a, Twitter’a,maile, mesajlaşma programlarına ve farklı kanallarda sevdiğimiz pek çok insana. Sadece size birkaç tüyo vermek istedik. Umarız yararlı olur.


Paylaş.

About Author

Comments are closed.