Teraryum; Evinizdeki Düş Bahçesi

0

Son zamanlarda sık sık karşılaştığımız terrayumlar aslında bir bitki akvaryumudur. Latince kökenli bu sözcük ise toprak akvaryumu anlamındadır. Kendi topraklarımızda yetişmeyen pek çok tropik bitkiyi bu sayede evimizin ortamında bakabiliriz. Tropik bitkiler genelde sadece neme ihtiyaç duyarlar. Zaten fazla su bulamadıkları için toprak üstüne yoğunlaşan nem onların hayat kaynağıdır. Tropik ormanlarda çok fazla yağmur yağsa da sıcaklık yüzünden hemen buharlaşma olur. Çok fazla sulanan bir sera düşünün içinde soba yakılıp hemen ısıyla karşılaşan toprak suyu çeker ve günlerce yağmur yağmasa bile sera içindeki su buharı ile idare eder.  Bu sistemi taklit eden teraryumlar ise bu bitkilere ait olan ekosistemi yaratıyor.

Yarı kapalı ortamda oluşan mini tropikal iklim de yaşamaya başladıkları topraklardaki hayatlarına devam ediyorlar. Göze hoş gelen tropik bitkileri yetiştirmek için botanik meraklıları ülkelerine getirip bakmaya çalışsalar da açık havada uygun ortamı yakalayamayıp böyle bir sistem geliştirmişlerdir. Sadece bitki bahçesi olarak düşünülse de tam kapalı olan terraryumda bu iklime ait olan bazı hayvanlarda yaşıyorlar. Örneğin bukalemun, akrep, örümcek, sakallı dragon ve kamplumbağalarda bu sistemin bir parçası oluyor. Önemli olan nem, toprak,  bitki dengesini kurmaktır. Bazılarında ise hayalinizdeki bahçeyi mini figürler yardımıyla oluşturabilirsiniz. Sandalyeler, masalar, şezlonglar, ev, havuz, piknik yerleri. Aklınıza gelen ve hayal dünyanızda canlandıracağınız komposizyonlar yaratabilirsiniz.

Teraryumunuz olsun çok istiyorsanız önce burada yaşayan bitkileri tanımanız gerekir.

İki bitki aldım, kavanoza koydum, arada sırada suladım şeklinde maalesef olmuyor. Burada yetiştireceğiniz bitkiler özellikle tropik alanlara alışık, nemli ortam isteyen, yüksek ağaçların gölgesinde yaşayabilen yani aydınlığa alışık fakat güneş ışığı istemeyen türden olmalıdır. Bazı etobur bitkiler, yosunlar, arapsaçı, eğrelti otu, çeşitli tırmanıcılar, minyatür menekşeler gibi çeşitleri kullanabilirsiniz. Alan sınırlı olduğu için fazla büyümeyen türler olmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca bitki türlerinin dekorasyon yönünden birbiri ile uyumunun yanı sıra ekolojik yönden de bir arada bulunabilmeleri de önemlidir. Bazı çiçeklerin bir arada bulunması birbirine zarar da verebilir. Sukulent, kaktüs, bonzai ve orkideler teraryumlar için uygun değildir. Akvaryumlarda kullanılan bitkiler ise sulak ve bataklık alanlarından temin edildiği için teraryum içinde yaşamaya elverişlidirler. Sokakta ya da bahçede nemli alanlarda rastladığınız küçük ot veya yosunları da kullanabilirsiniz. İlla teraryumumda kaktüs veya sukulent olsun diyorsanız da ağzı geniş ve açıkta kapları tercih etmelisiniz. Çiçekçi ya da botanik merkezlerin daha detaylı bilgi ve ürün çeşidini bulabilirsiniz.

Teraryum malzemeleri

Teraryumunuz için cam bir fanus ya da çok çeşitli şekillerde bulunan cam objelerden de faydalanabilirsiniz. Hatta büyük kavanozlar bile teraryum olmaya aday ortamları yaratabilir. Eski akvaryumuz bile bu iş için yeterlidir. Hem dekorasyon hem de geniş bir teraryuma sahip olma açısından çok iyi bir seçenektir.

Akvaryum malzemesi olan aktif kömür kullanmak çok önemlidir. Havayı temiz tutma açısından teraryumda mutlaka kullanılmalıdır. Bunun yanında nemi seven küf ve bakterilerin oluşmamasını da sağlayacaktır. Her zaman temiz kalacak bir ortam sağlayacaktır. Mangal kömürü un ufak ederek de kullanabilirsiniz.

Çakıl taşları ise sulama yaparken fazla suyun bitkilerin köklerinden uzaklaştırmak için kullanılır. Bu sayede bitki kökleri doğal şartlarına kavuşarak çürümekten korunur. Ayrıca suyun neme çevrilmesinde de rolü büyüktür. Bu bitkilerin çok suya değil neme ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır.

Orkide saksılarının dibinde görebildiğiniz saç gibi garip şeyin adına sphagnum deniyor. Kurumuş ot ya da saç gibi görünse de yaşayan bir malzemedir. Kendi ağırlığının 20 katı kadar suyu bünyesinde tutabilir ki bu da nem için çok önemlidir. Yani teraryumunuzun olmazsa olmazıdır. Çakıl taşlarının üzerine eklenerek kullanılır. Çiçekçi, botanikçi veya internetten kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Alerji yapmaya müsait bir yapısı vardır ki mutlaka eldiven kullanılmalıdır. Bunun yerine elyaf kullanılsa da doğal görüntü açısından aynı güzelliği yakalayamayabilirsiniz.

Torf ise hepimizin bildiği gibi geçirgenliği yüksek çiçek toprağıdır. Farklı türleri de mevcuttur. Seçtiğiniz bitkilere özel torf seçenekleri için mutlaka bir bilene danışın.

Eldiveni elleriniz kirlenmesin diye, çeşitli cımbız türlerini de dar alanda çalışacaksanız mutlaka kullanmalısınız. Minyatür figürler yerleştirecekseniz de cımbızlara bitkilere zarar vermeme açısından ihtiyacınız olacaktır.

Püskürtmeli bir şişe ise teraryumunuzun yağmur bulutu olacaktır. Direkt sulama yöntemi bu kısıtlı alanlara göl etkisi yapacağından mutlaka kullanmanız gerekir.

Teraryum yapımı

Camdan kullanacağınız herhangi bir kabı kimyasallardan kullanmadan temizliyoruz. Hava ile kurumaya bıraktıktan sonra su lekelerini havlu kağıt ya da yumuşak bir bez ile gideriyoruz. En dibe çakıl taşlarını yerleştiriyoruz. Çakıl taşları renkli de olabilir doğadaki halinle de kullanabilirsiniz. Onun üzerine sphagnumu yerleştirin ki eğer yukarıdan fazla su gelirse bu suyu bünyesinde hapsetsin. Tutamadığını da aşağıda boşluklar yaratan çakıl taşları bölgesine iletsin. Üzerine kömür parçacıklarını da sererek  toprağı yani torfu ekleyin.  Bir huni yardımıyla kömürü koyarsanız camın siyah tozlarla kaplanmasını önlemiş olursunuz. Torfun kalınlığı diğer katmanlara göre 2 ya da 3 kat fazla olmalıdır ki çukurlar açarak rahatça bitki köklerini gömebilelim. Küçük sopayla ya da kaşık yardımıyla çukurlar açıp bitkilerin köklerini zedelemeden ya belirli bir düzene göre ya da gözünüze hoş gelecek şekilde dikin. Bir kerede karar verip ekmenizi öneririz ki bitki kökleri kopmasın ve bu yüzden siz fark etmeden ölüp emeğiniz boşa gitmesin. Küçük bir eskiz yapmak ise mutlaka çok yardımcı olacaktır. Suyu püskürterek can suyunu da verdiniz mi yeni bahçeniz seyre hazır. Çeşitli figürlerle neşelendirmekte size kalmış.

Teraryum bakımı

Bitkilerin boyutu teraryumun dengesi açısından çok önemlidir. Aşırı büyüyüp dışarı çıkmak isteyen bitkiler zaten nemsiz hava koşuluğu ile karşılaştığından hemen bozulacaktır.  Bu yüzden fazla büyüyenleri ya da kuruyan yaprakları el ile ya da budayarak toplayın. Toprağı gübrelemek besin açısından gereksinim gözükse de bu da bitkilerin büyümesine yol açar. Gereksiz bir yöntemdir. Yılda bir kez torf toprağından teraryumunuzun içine 1 cm yükselecek kadar eklemeniz yeterlidir.

Su ve nem konusu defalarca vurgulansa da en çok yapılan şey aklınıza estikçe sulama yapmaktır. Kesinlikle püskürtme sistemi ile sulama yapılsa da, toprağın ıslak olmaması sadece nemli kalması sistem açısından önemlidir. Camların buğulanması da fazla sulama yaptığınızın kanıtıdır. Bu gibi durumda kapağı kapalıysa açmak ya da buğu gidene kadar kesinlikle sulamamak gerekir. Parmağınızla kontrol ettiğiniz toprak kurumadıkça kesinlikle su vermeyiniz.

Teraryumunuzu kesinlikle direkt güneş ışığı veya ısı kaynağı olan herhangi bir yere koymamalısınız. Karanlıkta da kalmaması bitkilerin sağlığı açısından önemlidir. Sadece gün ışığında bakılmaları ekolojik sistemleri açısından önemlidir.

Camlarınız sık sık yosun tutuyorsa bu daha gölge bir yere ihtiyaç duyduğunu gösterir. Tozlanan camların temizliği için ise kesinlikle camsil ya da benzeri bir şey kullanmayın, sadece su ve bez ile arındırın.


Paylaş.

About Author

Yorum Yapın